201607.01
0

Gdy pracodawca odwołuje urlop…

Rozpoczęły się wakacje. To czas, kiedy większość z nas korzysta z długo wyczekiwanego urlopu wypoczynkowego w pracy. Wiąże się to oczywiście z licznymi przygotowaniami, planowaniem wypoczynku, wydatkami z tym związanymi. Warto jednak wiedzieć, że urlop raz przyznany w wybranych sytuacjach może nie dojść do skutku.

Jak udziela się urlopu?

Udzielenie urlopu jest obowiązkiem każdego pracodawcy. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy, urlopu należy udzielić pracownikowi w roku, w którym nabył do niego prawo, a w razie niemożności udzielenia urlopu w ty terminie, urlop należy wykorzystać najpóźniej do końca trzeciego kwartału (zatem, do 30 września) roku następnego.

Zasadą wynikającą z kodeksu jest, że urlop powinien być udzielony w całości. Jedynie na wniosek pracownika, urlop może zostać podzielony na części, przy czym jedna z części obejmować powinna przynajmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Od strony formalnej, urlopu udziela się na dwa sposoby:

  • u pracodawców gdzie działają związki zawodowe – jako ustalany i konsultowany ze związkami plan urlopów dla całego zakładu pracy lub:
  • u pracodawców, gdzie nie działają związki zawodowe – terminy urlopów ustala się indywidualnie z pracownikami.

Oczywiście, ustalając termin urlopu, zarówno w interesie pracodawcy, jak i pracownika jest sformalizowanie tej czynności przez złożenie  pisemnego wniosku oraz pisemną akceptację wniosku lub jej odmowę.

Zmiana terminu urlopu? Nie tylko za zgodą pracownika!

Zmiana terminu udzielonego już urlopu, może co oczywiste nastąpić przez porozumienie pracodawcy i pracownika. Istnieją jednak również sytuacje, kiedy urlop przesuwa się z przyczyn dotyczących tylko jednej ze stron umowy o pracę.

Sytuację taką regulują przepisy kodeksu pracy. Zgodnie z przepisem art.. 164 § 1. kodeksu pracy, przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami. Ważne przyczyny to pojęcie bardzo niedookreślone i szerokie. Takimi przyczynami mogą być np. choroba osoby najbliższej, czy inne zdarzenia losowe.

Innym przypadkiem, gdy urlop może ulec przesunięciu, jest sytuacja opisana w przepisie art. 164 § 2. kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.

Przepis ten wskazuje na dwie przesłanki uprawniające pracodawcę do zmiany terminu urlopu wbrew woli pracownika, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie:

  • muszą zachodzić szczególne potrzeby pracodawcy, a więc nie potrzeby zwyczajne, powszednie. Taką szczególną sytuacją może być np. niespodziewana nieobecność innej osoby, którą pracownik miałby zastępować, czy niespodziewane przesunięcie toku produkcji;
  • nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia w toku pracy. Poważny charakter zakłóceń dotyczy sytuacji znacznej dezorganizacji pracy, niemożności wykonania zadań bez udziału pracownika, możliwości poniesienia szkody przez pracodawcę.

Przyczyny losowe u pracownika

Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, a w szczególności z powodu:

  • czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
  • odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
  • powołania na ćwiczenia wojskowe albo na przeszkolenie wojskowe na czas do 3 miesięcy,
  • urlopu macierzyńskiego,pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy.

wówczas, pracodawca obowiązany jest przesunąć termin urlopu. Innymi słowy, jeśli w trakcie urlopu pracownik rozchoruje się i otrzyma zwolnienie lekarskie, urlop przestanie biec, a pracownik będzie mógł wykorzystać go w późniejszym terminie. Stąd, o sytuacji takiej należy poinformować pracodawcę.

Odwołanie z urlopu – tylko wyjątkowo!

Najbardziej dolegliwą formą ingerencji pracodawcy w urlop pracownika, wedle kodeksu pracy jest możliwość odwołania pracownika z urlopu. Możliwość taką daje przepis art.167. §  1. kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Odwołanie pracownika z urlopu zostało więc ujęte w kodeksie restrykcyjnie. Wydaje się, że sytuacje nieprzewidziane to przede wszystkim różnego rodzaju poważne awarie, konieczność ratowania mienia zakładu, ale również poważne trudności pracodawcy. Każdorazowo konieczność odwołania z urlopu oceniać należy indywidualnie do każdego pracownika. W innych sytuacjach można sprowadzić z urlopu głównego księgowego, czy głównego technologa, a w innych pracowników fizycznych. Niezastosowanie się do polecenia powrotu z urlopu, może stanowić naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i skutkować rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia.
Ważne uregulowanie zawiera art. 167 §  2. kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem, pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu. Oznacza to, że pracownik uprawniony jest do refundacji kosztów takich, jak:
  • powrót do miejsca zamieszkania z miejsca wypoczynku,
  • zwrot kosztów niewykorzystanych świadczeń w miejscu wypoczynku,
  • zwrot kosztów niewykorzystanego okresu ubezpieczenia,
Za dyskusyjną uznać należy sytuację, kiedy wraz z pracownikiem wypoczynek skraca jego najbliższa rodzina (współmałżonek, dzieci). Sytuację każdorazowo należy oceniać indywidualnie, jednak wydaje się, że w większości przypadków, zasadny będzie zwrot kosztów również w odniesieniu do rodziny pracownika.
Na pracowniku będzie ciążył obowiązek udowodnienia wysokości kosztów, jakie poniósł w związku z odwołaniem z urlopu. Stąd, w przypadku zaistnienia takiej sytuacji, należy skrupulatnie dokumentować wszelkie koszty, wydatki, zakres niewykorzystanych świadczeń związanych z urlopem.
Łukasz Gilewicz
Sprawdź na