29 stycznia 2026 r. weszły w życie przepisy ustawy z 4 grudnia 2025 r. zaostrzające odpowiedzialność karną za najpoważniejsze naruszenia przepisów drogowych, w szczególności za nielegalne wyścigi, rażące przekroczenia prędkości, jazdę pomimo sądowego zakazu oraz pod wpływem alkoholu.

Poniżej omówimy najważniejsze modyfikacje.

Nowelizacja wprowadza do przepisów karnych definicję nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych. Za taki wyścig uznaje się:

• rywalizację co najmniej dwóch kierujących pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, której celem jest jak najszybsze pokonanie określonego odcinka drogi, przy jednoczesnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa, albo
• celowe wprowadzanie pojazdu w poślizg lub doprowadzanie do utraty kontaktu kół z nawierzchnią podczas zgromadzenia odbywającego się w miejscu ogólnodostępnym – bez wymaganego zezwolenia.

Ustawodawca reaguje tym samym na zjawisko tzw. „ulicznych wyścigów” oraz pokazów driftu organizowanych bez zgody właściwych organów.

1. Surowsza odpowiedzialność za śmiertelne wypadki (art. 177 § 2a k.k.)

Do Kodeksu karnego wprowadzono kwalifikowany typ przestępstwa wypadku komunikacyjnego. Jeżeli sprawca spowoduje wypadek ze skutkiem śmiertelnym albo ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, a jednocześnie:

• brał udział w nielegalnym wyścigu,
• w sposób rażący przekroczył prędkość i zasady bezpieczeństwa,
• prowadził pojazd wbrew orzeczonemu zakazowi,

podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat.

Dla porównania – „zwykły” typ wypadku ze skutkiem śmiertelnym zagrożony jest karą do 8 lat pozbawienia wolności. Nowelizacja wyraźnie podnosi więc górną granicę sankcji w przypadkach szczególnie niebezpiecznych zachowań.

2. Kryminalizacja nielegalnych wyścigów (art. 178c k.k.)

Nowy art. 178c k.k. penalizuje:

• organizowanie nielegalnego wyścigu,
• kierowanie takim wyścigiem,
• uczestnictwo w nim jako kierujący pojazdem mechanicznym.

Czyn zagrożony jest karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Odpowiedzialność obejmuje zatem zarówno organizatorów, jak i uczestników.

3. Rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa (art. 178d k.k.)

Kolejną nowością jest przestępstwo polegające na prowadzeniu pojazdu mechanicznego:

• z rażącym przekroczeniem prędkości oraz
• przy jednoczesnym rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym,

jeżeli zachowanie to naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Grozi za to kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Chodzi o zachowanie umyślne – sprawca ma świadomość łamania zasad i co najmniej godzi się na to. W praktyce może to obejmować m.in.:

• skrajne przekroczenie dopuszczalnej prędkości,
• ignorowanie sygnalizacji świetlnej i znaków drogowych,
• agresywne, nieuzasadnione zmiany pasa ruchu,
• inne ewidentnie niebezpieczne manewry.

Ocena „rażącego” charakteru naruszenia będzie każdorazowo należała do sądu, przy czym to oskarżyciel musi wykazać stopień zawinienia i zagrożenia.

Od 29 stycznia 2026 r. sądy w określonych przypadkach będą zobligowane do orzekania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów.

Obowiązek taki powstanie m.in. wobec sprawców, którzy:

• spowodowali wypadek podczas nielegalnego wyścigu,
• uczestniczyli w wyścigu jako kierujący,
• dopuścili się rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa.

Obligatoryjny dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych grozi m.in. sprawcy, który:

• złamał wcześniej orzeczony zakaz,
• spowodował wypadek w czasie nielegalnego wyścigu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
• zbiegł z miejsca zdarzenia,
• spożywał alkohol lub zażył środek odurzający po zdarzeniu, a przed badaniem.

Nowelizacja przewiduje także obowiązek orzekania świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej:

• co najmniej 10 000 zł (do 60 000 zł) – w razie złamania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów,
• co najmniej 5 000 zł (do 60 000 zł) – m.in. w przypadku udziału w nielegalnym wyścigu lub rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa.

Zmodyfikowano przepisy dotyczące przepadku pojazdu (art. 44d k.k.).

Kluczowe znaczenie ma poziom alkoholu:

• od 0,5 do 1,5 promila (lub równowartość w wydychanym powietrzu) – sąd może orzec przepadek pojazdu,
• powyżej 1,5 promila – sąd co do zasady musi orzec przepadek, chyba że zachodzi wyjątkowy, szczególnie uzasadniony przypadek.

Dodatkowo ograniczono możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawców prowadzących pojazd przy stężeniu przekraczającym 1,5 promila.

Zmiany objęły także art. 44b k.k. Zrezygnowano z dotychczasowego mechanizmu obligatoryjnego orzekania przepadku równowartości pojazdu w sytuacjach, gdy auto nie stanowiło wyłącznej własności sprawcy.

Obecnie, jeżeli:

• pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy, albo
• jego przepadek nie jest możliwy lub celowy (np. zbycie, zniszczenie),

sąd nie orzeka przepadku, lecz może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 zł do 500 000 zł.

Rozwiązanie to ma lepiej realizować zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa.

Nowe przepisy znacząco zaostrzają odpowiedzialność za przestępstwa drogowe, przewidując m.in. wieloletnie kary pozbawienia wolności, dożywotnie zakazy prowadzenia pojazdów oraz przepadek samochodu. W takich sprawach kluczowa jest szybka reakcja i profesjonalna analiza, czy rzeczywiście spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki surowej odpowiedzialności. Jeśli grozi Ci postępowanie karne w związku ze zdarzeniem drogowym, skontaktuj się z naszym zespołem – zapewniamy kompleksową obronę i wsparcie na każdym etapie sprawy.