Budownictwo nie ma spokoju jeśli chodzi o nowe przepisy. Od stycznia 2026 roku obowiązuje szereg istotnych zmian w ustawie Prawo budowlane (Dz.U.2025.1847), które wprowadzają nowe definicje, upraszczają procedury budowlane oraz dostosowują przepisy do współczesnych wyzwań, takich jak magazynowanie energii czy ochrona ludności. Sprawdź, jak nowe regulacje wpłyną na Twoje plany inwestycyjne.

Nowelizacja wprowadza precyzyjne definicje kluczowych pojęć, które od lat funkcjonowały w praktyce, zwykle na podstawie rozporządzenia o warunkach technicznych. Ustawodawca w końcu zorientował się, że chociażby wymóg uzyskania pozwolenia na budowę danej kategorii obiektów nie może wynikać z definicji umieszczonej w rozporządzeniu i przeniósł definicje do ustawy:

• Budynki mieszkalne i użytkowe
• Budynek mieszkalny wielorodzinny – budynek służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, niebędący budynkiem jednorodzinnym
• Budynek gospodarczy – przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych
• Budynek użyteczności publicznej – rozszerzona definicja obejmująca obiekty administracji, kultury, oświaty, usług (farmaceutycznych, pocztowych, telekomunikacyjnych), obsługi pasażerów oraz budynki biurowe (z wyjątkiem terenów zamkniętych MON)
• Budynek zamieszkania zbiorowego – hotele, motele, pensjonaty, schroniska, internaty, domy studenckie, budynki koszarowe, a także placówki opiekuńczo-wychowawcze (z wyjątkiem typu rodzinnego)
• Budynek rekreacji indywidualnej – przeznaczony do okresowego wypoczynku

Nowe pojęcia techniczne

• Wiata – budowla nie w pełni wydzielona przegrodami, trwale związana z gruntem, posiadająca fundamenty i dach
• Magazyn energii elektrycznej – instalacja umożliwiająca magazynowanie energii i wprowadzenie jej do instalacji elektrycznej obiektu lub bezpośrednie zasilanie urządzeń budowlanych
• Zabudowa jednorodzinna i zagrodowa – precyzyjne określenie składników tych form zabudowy

Rozszerzenie katalogu inwestycji bez pozwolenia na budowę

Od 7 stycznia 2026 roku bez pozwolenia na budowę, na podstawie zgłoszenia, można realizować:

✅ Wolno stojące, dwukondygnacyjne budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m², których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce projektowej

✅ Przydomowe budowle ochronne (schrony) o powierzchni użytkowej do 35 m² przeznaczone dla użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego

✅ Kontenery telekomunikacyjne – wolno stojące o powierzchni zabudowy do 35 m² wraz z instalacjami

✅ Kolumbaria na cmentarzach o powierzchni zabudowy do 15 m² i wysokości do 3 m

✅ Przepusty o długości do 20 m oraz przekroju wewnętrznym 0,85-3 m²

✅ Boiska szkolne, korty tenisowe i bieżnie służące do uprawiania sportu lub rekreacji

✅ Przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy większej niż 35 m² (niezadaszone lub zadaszone do 50 m² dachu)

Inwestycje bez pozwolenia i zgłoszenia

Jeszcze bardziej uproszczono procedury dla drobnych obiektów, które nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia:

✅Przydomowe tarasy naziemne do 35 m² (niezadaszone lub zadaszone do 35 m² dachu)

✅Magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej do 30 kWh

✅Bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe do 5 m³

✅Wolno stojące maszty o wysokości do 7 m (flagowe lub z urządzeniami radiokomunikacyjnymi)

✅Konstrukcje oporowe o wysokości do 0,80 m

Nowelizacja kompleksowo reguluje kwestię magazynów energii elektrycznej, dostosowując prawo do dynamicznego rozwoju OZE i elektromobilności:

Pojemność nominalna	Procedura	Wymagania dodatkowe
Do 30 kWh	Brak pozwolenia i zgłoszenia	–
Powyżej 30 kWh do 300 kWh	Zgłoszenie + zawiadomienie PSP	Plan lokalizacji dla ekip ratowniczych
Powyżej 300 kWh do 2000 kWh	Zgłoszenie + uzgodnienie p.poż. + zawiadomienie PSP	Projekt zagospodarowania działki + plan lokalizacji
Powyżej 2000 kWh	Pozwolenie na budowę	Pełna dokumentacja projektowa

WAŻNE: Dla wszystkich magazynów energii powyżej 30 kWh obowiązuje zawiadomienie organów Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu instalacji wraz z przekazaniem planu lokalizacji z danymi istotnymi dla bezpieczeństwa ekip ratowniczych.

W związku z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej, nowelizacja wprowadza obowiązki związane z budowlami ochronnymi:

Dla inwestorów ubiegających się o pozwolenie na budowę:

• Obowiązek złożenia oświadczenia o obowiązku (lub jego braku) wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu w sposób umożliwiający zorganizowanie miejsca doraźnego schronienia
• Oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 233 § 6 Kodeksu karnego)

Procedura dla przydomowych budowli ochronnych:

• Budowle ochronne do 35 m² – budowa na zgłoszenie
• Wymóg dołączenia projektu zagospodarowania działki i projektu architektoniczno-budowlanego

Instytucja pouczenia (art. 51a)

Rewolucyjna zmiana w podejściu organów nadzoru budowlanego! Zamiast od razu stosować sankcje, organ może:

• Pouczyć inwestora o konieczności doprowadzenia robót do stanu zgodnego z przepisami
• Potwierdzić pouczenie wpisem w protokole kontroli i dzienniku budowy
• Sprawdzić po upływie 60 dni (lub wcześniej na wniosek inwestora), czy roboty zostały doprowadzone do zgodności
• Dopiero w przypadku braku reakcji organ stosuje tradycyjne środki administracyjne (wstrzymanie robót, nakaz rozbiórki).

Przedawnienie naruszeń (art. 50 ust. 6)

• Jeśli od zakończenia robót upłynęło co najmniej 10 lat:
• Organ sprawdza jedynie, czy obiekt nie zagraża życiu lub zdrowiu ludzi
• W przypadku naruszeń niegroźnych dla bezpieczeństwa – stosuje się procedurę legalizacji, a nie represje

Krótszy termin na sprzeciw organu

Skrócono termin na zgłoszenie sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego do 14 dni (zamiast 21 dni) od zawiadomienia o zakończeniu budowy.

Nowelizacja wprowadza możliwość stosowania rozwiązań zamiennych przy przebudowie lub zmianie sposobu użytkowania istniejących obiektów:

• Ochrona higieny i zdrowia – na podstawie zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego
• Ochrona środowiska – na podstawie pozytywnej opinii wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska
• Bezpieczeństwo i higiena pracy – na podstawie zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy
• Warunek: Rozwiązania zamienne nie mogą powodować zagrożenia życia, ograniczenia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami ani pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych.

Data	Zakres zmian
7 stycznia 2026	Większość przepisów (zasada ogólna – 14 dni od ogłoszenia)
1 stycznia 2026	Oświadczenia o budowlach ochronnych, warunki ochrony ludności
20 września 2026	Nowe definicje budynków (mieszkalne, gospodarcze, użyteczności publicznej)
22 października 2025 (moc wsteczna)	Przepisy o usuwaniu skutków powodzi

Nowelizacja Prawa budowlanego z 2026 roku to zdecydowany krok w stronę deregulacji i uproszczenia procedur:

✅ Więcej inwestycji bez pozwolenia na budowę
✅ Jasne zasady dla magazynów energii elektrycznej
✅ Precyzyjne definicje eliminujące wątpliwości interpretacyjne
✅ Elastyczne podejście organów nadzoru budowlanego (pouczenie zamiast represji)
✅ Uwzględnienie wymogów ochrony ludności

Warto jednak pamiętać, że:

• Uproszczenia nie zwalniają z obowiązku zgłoszenia
• Magazyny energii powyżej 30 kWh wymagają zawiadomienia PSP
• Inwestorzy budujący obiekty objęte obowiązkiem ochrony ludności muszą złożyć stosowne oświadczenie